PŁAZIŃCE (przegląd systematyczny cz.1)

Witam!
Dziś opiszę przegląd systematyczny wirków oraz przywr. Oczywiste jest to iż zamieszczę zdjęcie z poszczególnym przedstawicielem każdej gromady.

WIRKI - spośród płazińców najliczniejsze są wirki, przywry wnętrzniaki oraz tasiemce. Dotychczas opisano około 3 tys. gatunków wirków. Są to płazińce głownie wolno żyjące,o ciele spłaszczonym i wydłużonym. Ich długość waha się od 5mm do 50 cm u niektórych gatunków glebowych. Nabłonek wirków pokryty jest rzęskami usprawniającymi poruszanie się. Pomiędzy komórkami nabłonka występują drobne pałeczki zwane rabditami. Służą one do obrony, ponieważ z chwilą wyrzucenia na zewnątrz pęcznieją i śluzowacieją, krępując ruchy potencjalnego napastnika. Większość wirków to drapieżniki. Zazwyczaj żyją w wodach słonych, nielicznie w słodkich i wyjątkowo w wilgotnej glebie. Ich szczegółowy podział oparty jest na budowie gardzieli i liczbie rozgałęzień jelita. Wyróżnia się wirki bez jelitowe, prosto jelitowe, trójjelitowe, zwane też wypławkami, oraz wielojelitowe. W Polsce spotykamy przedstawicieli wirków bez jelitowych oraz wypławki. Spośród wypławków najliczniejszych jest wypławek biały, mający do 2,5 cm długości, oraz mniejszy od niego o połowę wypławek czarny, zwany także wielooczką czarną.

PRZYWRY WNĘTRZNIAKI - bezwarunkowe pasożyty wewnętrzne kręgowców o cielec nieczłonowanym i listkowatym. Ich wielkość waha się w granicach kilku centymetrów. Mają dwie przyssawki - około gębową i brzuszną a ich jelito zazwyczaj rozgałęzia się na dwa główne ramiona. Charakteryzuje je złożony cykl rozwojowy z co najmniej dwoma żywicielami, przy czym jednym z nich jest zazwyczaj mięczak. Dość pospolitym przedstawicielem jest motylica wątrobowa, będąca pasożytem ssaków roślinożernych, a niekiedy także człowieka. Postać dorosła pasożytuje między innymi w wątrobie powodując jej uszkodzenia, a rozwój larw odbywa się w ciele wodnego ślimaka, zazwyczaj błotniarki stawowej. Innym zaś powszechnym pasożytem jest przywra krwi, której dojrzała postać żyje w naczyniach krwionośnych jamy brzusznej człowieka. W odróżnieniu od większości płazińców jest ona rozdzielnopłciowa, a nawet występuje tu dość znaczny dymorfizm płciowy. Samica jest długa, walcowata i stale przebywa w rynience utworzonej przez krótszego, za to szerszego samca.
Żywicielem pośrednim tej przywry są wodne ślimaki. W odróżnieniu jednak od motylicy jej cerkarie nie czekają biernie nie zjedzenie, lecz potrafią aktywnie wniknąć przez skórę do tkanek i naczyń krwionośnych człowieka. Często dochodzi do tego u osób pracujących na polach ryżowych. Przywra krwi jest przyczyną wielu stanów zapalnych u zarażonych osób, co niekiedy prowadzi do śmierci.

  
                                                   

PŁAZIŃCE (układ pokarmowy, odechowy itp.)

Witam!
Dziś opiszę wszystkie układy płazińców które odziedziczyły w procesie ewolucji. Oczywiście zdjęcia też będą.

UKŁAD POKARMOWY
W pierwotnej formie która występuje u części wirków, układ pokarmowy rozpoczyna się otworem gębowym położonym po brzusznej stronie ciała. Za otworem znajduje się spora mięsista gardziel, która może zostać wynicowana na zewnątrz w postaci rurki czy rękawa. Służy ona niektórym wirkom do polowania jako narząd chwytający zdobycz. Za gardzielą rozpoczyna się proste lub rozgałęzione jelito. Zawsze jednak jest ono ślepo zakończone, bez otworu odbytowego i wszelkie ewentualne niestrawione resztki są usuwane przez otwór gębowy. U przywr i skrzelowców układ pokarmowy jest podobny do występującego i wirków. Tasiemce zaś w ogóle nie mają tego układu, ponieważ żyją w jelicie , są całe zanurzone w strawionym pokarmie i mogą chłonąc całą powierzchnią swego płaskiego ciała.

UKŁAD ODDECHOWY
U tak prosto zbudowanych zwierząt, mających dodatkowo dość powolny metabolizm, zapotrzebowanie na tlen zaspokajane jest przez wymianę gazową bezpośrednio przez powierzchnię ciała. Płazińce charakteryzuje więc brak układu oddechowego. U pasożytów wewnętrznych, mających utrudniony dostęp do tlenu, podstawowym procesem dostarczającym energii jest oddychanie beztlenowe. 

UKŁAD KRĄŻENIA
Płazińce nie mają układu krążenia. Substancje odżywcze są przenoszone za pośrednictwem płynu wypełniającego przestrzenie międzykomórkowe w parenchymie. U niektórych transport dodatkowo ułatwia jeszcze silnie rozgałęzione jelito.

UKŁAD NERWOWY
Układ nerwowy płazińców ma prostą budowę, ale w przeciwieństwie do parzydełkowców występuje tu już "centrum dowodzenia" w postaci dwóch zwojów nerwowych położonych zazwyczaj w przedniej części ciała. Od tych zwojów odchodzą liczne parzyste pnie nerwowe do przedniej i tylnej części ciała, zazwyczaj połączone poprzecznymi spoidłami.
U wolno żyjących wirków najsilniej rozwinięte są dwa pnie położone po brzusznej stronie ciała. Występują u nich także dość dobrze wykształcone narządy zmysłów, wśród których spotykamy zarówno receptory chemiczne, dotykowe, jak i proste oczka w liczbie od jednej pary do kilkunastu. Niektóre morskie wirki mają też statocysty.
Pasożyt, w związku z prowadzonym trybem życia, mają słabo rozwinięty układ nerwowy i właściwie pozbawione są wyspecjalizowanych narządów zmysłów. Występują u nich jedynie komórki czuciowe i proste receptory chemiczne.

UKŁAD WYDALNICZY
Układ ten u płazińców ma postać kanalików rozmieszczonych w parenchymie, zakończonych komórkami o specyficznej budowie. Komórki te mają liczne gwiaździste wypustki oraz skierowane do światła kanalika ruchliwy pęczek zlepionych rzęsek przypominający płomyk świecy. Z tego powodu noszą one nazwę komórek płomykowych. Taki układ wydalniczy, zamknięty od strony jamy ciała, nazywa się układem protonefrydialnym.
Główną funkcją tego układu jest nie tyle usuwanie ubocznych produktów metabolizmu, ale osmoregulacja. Świadczy o tym m. in. brak układu wydalniczego u niektórych wirków morskich. Kanały wydalnicze większości pozostałych wirków tworzą dwa podłużne ciągi uchodzące na zewnątrz jednym lub kilkoma otworkami po grzbietowej stronie ciała. Układ wydalniczy pozostałych płazińców ma podobny plan budowy.

 

PŁAŹIŃCE (budowa zewnętrzna i powłoka ciała)

Witam!
Dziś opiszę jaką mają budowę zewnętrzną płazińce oraz ich powłokę ciała. Będę zamieszczał zdjęcia z każdym typem.

W wydłużonym ciele płazińców można już wyróżnić przód, tył oraz stronę brzuszną i grzbietową. Szczególnie silnie wydłużone są tasiemce, które dodatkowo podzielone są poprzecznie na segmenty, zwane proglotydami. Gatunki pasożytnicze mają najczęściej różnego typu urządzenia czepne zapobiegające przypadkowemu wyłkaniu z ciała żywiciela. Mogą to być przyssawki, bruzdy przylgowe lub też haki czy kolce. U przywr i tasiemców czepne znajdują się z przodu ciała.

Ciało płazińców pokryte jest jednowarstwowym nabłonkiem enktodermalnym. U wirków jest on orzęsiony, u przywr, skrzelowców i tasiemców komórki nabłonka nie mają rzęsek i zlewają się jednolitą warstwę , czyli w syncytium. Nabłonek pasożytów pokryty jest dodatkowo bezpostaciowym oskórkiem, który u przywr i tasiemców chroni zwierzę przed strawieniem przez enzymy gospodarza. Pod nabłonkiem znajdują się mięśnie gładkie pochodzenia mezodermalnego, u wirków tworzące kilka warstw, a u pasożytów zredukowane do pojedynczych włókien. Nabłonek wraz z mięśniami tworzy zewnętrzną okrywę ciała robaków, zwaną worem powłokowo-mięśniowym. Ponieważ płazińce nie mają trwałych elementów szkieletowych, to właśnie ta powłoka nadaje zwierzęciu kształt.

Wewnętrzna jama ciała pomiędzy worem powłokowo-mięśniowym a jelitem wypełniona jest luźną tkanką złożoną z różnokształtnych komórek połączonych wypustkami. Jest to prymitywna forma tkanki łącznej zwana parenchymą. Służy ona do gromadzenia substancji odżywczych i jednocześnie bierze udział w rozprowadzani ich po całym ciele.

PŁAZIŃCE (filogeneza)

PŁAZIŃCE

Typ: Płazińce (Platyhelminthes)                                    

Gromada: Wirki (Turbellaria)

Gromada: Skrzelowce (Monogenea)

Gromada: Przywry wnętrzniaki (Digenea)

Gromada: Tasiemce (Cestoda)

Płazińce, zwane też robakami płaskimi, są zwierzętami o dwubocznej symetrii i ciele spłaszczonym grzbietobrzusznie. Zbudowane są z trzech warstw komórek – ecto-, endy-, mezodermy, a ich jama ciała wypełniona jest komórką parenchymą. W ciele płazińców  można wyróżnić wyspecjalizowane narządy tworzące układy (np. pokarmowy, nerwowy).

Płazińce żyją w wodach słodkich i słonych, wiele prowadzi też pasożytniczy tryb życia.

 Filogeneza płazińców

        Takie zwierzęta jak płazińce, pozbawione trwałych elementów szkieletowych, właściwie nie zostawiły śladów swej ewolucji w materiale kopalnym. Z tego powodu w ustaleniu ich pozycji systematycznej musimy się oprzeć raczej na analizie materiału genetycznego i innych cech gatunków współczesnych. Spośród płazińców szczególnie wolno żyjące wirki wydają się bezpośrednimi potomkami najprymitywniejszych pierwoustych zwierząt tkankowych. Przypuszcza się, że przodkowie wirków mogli być podobni do planuli, dwubocznie symetrycznej larwy parzydełkowców. Możliwe też, że byli to jednocześnie przodkowie wszystkich zwierząt trójwarstwowych.

            Pozostały gromady płazińców (przywry, skrzelcowce i tasiemce), wywodzą się prawdopodobnie z pierwotnych wirków, są wyspecjalizowanymi pasożytami. Przedstawiciele tych grup wykazują wiele specyficznych cech związanych z przystosowaniami do pasożytniczego trybu życia, a ich ewolucja była związana z filogenezą żywicieli. Przypuszczalnie przejście wolno żyjących zwierząt do pasożytniczego trybu życia odbywało się stopniowo, a etapem pośrednim był komensalizm ( współbiesiadnictwo). Można sobie wyobrazić, że przodkowie pasożytów żyli w przewodach pokarmowych bądź jamach skrzelowych pierwotnych strunowców i mięczaków, żywiąc się resztkami jedzenia. Potem zaczęły ewoluować w stronę coraz ściślejszych związków z organizmem-żywicielem, powoli przekształcając się w pasożyty.

PARZYDEŁKOWCE (przegląd i znaczenie cz.2)

Witam!
Dzisiaj opiszę jakie znaczenie mają parzydełkowce w przyrodzie, jak poszczególna grupa zdobywa pożywienie, będę zamieszczał poszczególnego przedstawiciela każdej grupy.

Koralowce -  stanowią najliczniejszą grupę parzydełkowców. Są to wyłącznie morskie polipy o jamie gastralnej podzielonej licznymi przegrodami. Do jamy gastralnej koralowców prowadzi wydatna gardziel. Mogą rozmnażać się płciowo, jak i bezpłciowo. Często tworzą kolonie mające zewnętrzny szkielecik, jednak nie występuje u nich polimorfizm. Wyróżnia się wśród nich wiele mniejszych jednostek taksonomicznych, z których największe znaczenie mają dwie podgromady. Pierwszą stanowią korale sześciopromienne, u których liczba przegród w jamie gastralnej, jak i liczba czułków jest wielokrotnością sześcianu. Mogą występować w postaci pojedynczych polipów nietworzących pancerzyka, jak powszechnie znane kolorowe ukwiały, na przykład żyjący w Bałtyku ukwiał tęgo czułki. Do tej grupy zaliczamy kolonijne polipy otoczone solidną wapienna osłonką, zwane koralami madreporowymi, mającymi dziś zasadniczy udział w tworzeniu raf koralowych. Występują one głownie w strefie międzyzwrotnikowej. Nawarstwiające się przez tysiące lat szkielety tych koralowców utworzyły w niektórych rejonach olbrzymie podwodne grzbiety, z których najsłynniejsza jest Wielka Rafa koralowa u wschodnich wybrzeży Australii. Rafy są najbardziej produktywnymi i najbardziej złożonymi ekosystemami morskim i. Są wielką atrakcją turystyczną, ale mogą też stanowić zagrożenie dla żeglugi. Korale sześciopromienne często żyją w symbiozie w samożywny,mi protistami, a nawet z sinicami. Powszechnie znana jest współpraca ukwiałów i raków pustelników, będąca klasycznym przykładem protokooperacji.

Korale ośmiopromienne - maja zawsze 8 przegród w jamie gastralnej i 8 pierzastych czułków. Zazwyczaj żyją w koloniach. Ich szkielety są zbudowane z igiełek węglanowych lub substancji rogowej. Powszechnie znanym przedstawicielem tej grupy jest koral szlachetny występujący w Morz Śródziemnym. Czerwono zabarwiony, wapienny szkielecik tego korala jest używany do wyrobu ozdób, między innymi paciorków.

Kostkomeduzy - dopiero w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku awansowały do rangi gromady. Należy do niej jedynie 20 gatunków tropikalnych parzydełkowców, których niewielkie meduzy mają dzwony o bardziej sześciennym kształcie niż krążkopławy. Ich układ nerwowy i ropalia są najlepiej rozwinięte spośród wszystkich parzydełkowców. Kostkomeduzy też jako jedyne meduzy potrafią pływać, omijając przeszkody i aktywnie polować na ryby. Australijski przedstawiciel tej grupy Chironex fleckeri ma tak silne parzydełka, że jest uważany za jedno z najniebezpieczniejszych zwierząt na Ziemi, jest też przyczyną śmiertelnych wypadków kąpiących się ludzi.

PARZYDEŁKOWCE (przegląd i znaczenie cz.1)

Witam!
Dzisiaj opiszę jakie znaczenie mają parzydełkowce w przyrodzie, jak poszczególna grupa zdobywa pożywienie, będę zamieszczał poszczególnego przedstawiciela każdej grupy.


Stułbiopławy - to około 2700 gatunków, mających najczęściej niewielkie polipy bez przegród w jamie gastralnej. Często tworzą one rozbudowane kolonie, w których osobniki mogą się różnicować ze względu na pełnioną funkcję, zjawisko to nazywa się polimorfizmem. W takich wypadkach zazwyczaj możemy wyróżniać polipy odżywcze, obronne oraz rozrodcze. Ciekawym przykładem koloni stułbiopławów jest żeglarz portugalski, którego liczne polipy nie są doczepione do podłoża, ale do swoistego pęcherza pławnego będącego przekształconym polipem. Pęcherz ten unosi się na powierzchni wody i dodatkowo może pełnić funkcję żagla służącego do przemieszczania kolonii. Żeglarz ma bardzo silne parzydełka. Średniej wielkości kolonia może porazić rybę wielkości dorosłej makreli, może też być niebezpieczna dla człowieka. Meduzy stułbiopławów są zazwyczaj mniejsze od polipów i mają pierścieniowaty żagielek na brzegu dzwona.

Powszechnie znana słodkowodna stułbia pospolita w ogóle nie ma postaci meduzy, jej pojedyncze polipy mogą się rozmnażać zarówno bezpłciowo, jak i płciowo. Polipy te mają jescze jedną ciekawą właściwość - mogą się przemieszać po podłożu, pomagając sobie czułkami. Łacińska nazwa stułbi odwołuje się do jej wielkiej zdolności do regeneracji - mityczna Hydra była wielogłowym potworem, któremu odcięte głowy natychmiast odrastały.

Krążkopławy - są nieliczną grupą, bo mająca około 200 gatunków, wyłącznie morskich parzydełkowców. Ich meduzy są wyraźnie większe od niż polipy - osiągają duże rozmiary i nie mają żagielka. Ich umięśnienie i układ nerwowy są lepiej rozwinięte niż meduzy stułbiopławów. Polipy krążkopławów najczęściej są pojedyncze, niewielkie, z jamą gastralną, podzieloną czterema przegrodami. Często żyją zagrzebane w piasku na dnie morza. Przedstawicielem tej grupy jest wspomniana już chełbia modra, żyjąca w Bałtyku, a także bełtwa które rekordowe okazy miały ponad 2 m średnicy i czułki długości 70 m!

PARZYDEŁKOWCE (rozmanażanie się i cykl rozwojowy)

Witam!
Dziś opiszę jak się rozmnażają parzydełkowce, oraz wstawię tu fotografie, które ułatwią nam pojąć to.

Rozmnażanie się i cykl rozwojowy parzydełkowców
U parzydełkowców występują oba sposoby rozmnażanie - bezpłciowe i płciowe. Bezpłciowo rozmnażają się zazwyczaj polipy, a najczęstszym sposobem takiego rozrodu jest pączkowanie.
Nowy, pączkujący polip może się oderwać od macierzystego, ale bywa też, że pozostaje z nim złączony i w ten sposób tworzy się kolonia osobników. Z polipa może także wypączkować meduza, która po oderwaniu się, zaczyna prowadzić samodzielne życie w toni wodnej. Rzadziej u polipów dochodzi do podziału osobnika wzdłuż długiej osi ciała, a zupełnie wyjątkowo do podziału poprzecznego.
Specyficznym sposobem rozrodu bezpłciowego polipów jest strobilizacja. Polega ona na tym, że dojrzały polip zaczyna dzielić się poprzecznie na swego rodzaju talerzyki, które u nasady polipa są jeszcze słabo zaznaczone. Im wyżej, tym stają się wyraźniejsze, a szczytów talerzyki odrywają się i przekształcają w małe meduzy, zwane efyrami. Efyry po kilku tygodniach przekształcają się w dorosłe meduzy.

Rozmnażanie płciowe zachodzi zarówno u polipów, jak i u meduz. Gamety powstają z komórek interstycjalnych, w gonadach. Krążkopławy są rozdzielnopłciowe, a rozwój mają złożony. Występuje w nim dwubocznie symetryczna, orzęsiona larwa - planula. Niektóre gatunki, jak np. bałtycka chełbia modra, wykazują regularną przemianę pokoleń związaną ze zmiana sposobu rozmnażania.

 Polipy chełbi są niewielkie i rozmnażają się bezpłciowo przez strobilizację, meduzy zaś płciowo, tworząc planulę, z której z kolei rozwijają się bezpłciowe polipy itd. Nie można jednak porównywać tego cyklu życiowego ze zjawiskiem przemiany pokoleń u roślin i niektórych wielokomórkowych protistów, gdzie zawsze przemianie sposobu rozmnażania towarzyszy przemiana faz jądrowych - gametofit rozmnażania się płciowo i jest haploidalny, sporofit bezpłciowo i jest diploidalny. U parzydełkowców oba pokolenia - płciowa meduza i bezpłciowy polip - są diploidalne. Przemianę pokoleń parzydełkowców nazywa się metagenezą.